Við íslendingar gerum okkur grein fyrir því hve mikilvæg menntun er okkar unga fólki og höfum lagt aukna áherslu á þann málaflokk. Það eru fáar þjóðir sem setja meira fjármagn í menntakerfi en við. Árangurinn hefur heldur ekki látið á sér standa þegar kemur að fjölda þeirra sem fara í framhaldsnám, en sú ánægjulega þróun hefur orðið að nú hyggja flestir á eitthvert framhaldsnám eftir grunnskóla. Það er hefur verið markmið okkar að byggja upp öflugt menntakerfi og er skemmst að minnast þess markmiðs Háskóla Íslands að komast í hóp 100 bestu háskóla í heimi. Vissulega háleitt markmið en jafnframt öruggleg raunhæft. En í þessu kerfi sem öðrum verður ekkert sterkara en grunnurinn sem það stendur á.

 

Það voru mikil vonbrigði að sjá niðurstöðu PISA-könnunarinnar þar sem fram kemur að í samanburði við aðrar þjóðir er frammistaða okkar að versna. Þetta gerist á sama tíma og mikill metnaður hefur ríkt hjá stjórnvöldum, ríkisstjórn og sveitarfélögum, um uppbyggingu á  enn öflugra skólakerfi. Tækifæri og hvati til frekara náms hefur sennilega aldrei verið meiri gagnvart ungu fólki.

En hvar liggur þá hundurinn grafinn? Það næst ekki samhengi á milli árangurs og þess fjármagns sem sett er í kerfið. Það verður að taka þessum vísbendingum alvarlega.

 

Menntamálaráðherra hefur nýverið sett fram frumvarp um heildstæðan skóla frá leikskóla til háskóla. Örugglega hefur verið víða leitað fanga við þá stefnumörkun sem felst í þessu frumvarpi og mikil samstaða er meðal þeirra sem gleggst þekkja málið um ágæti þess. Eitt af því sem vakið hefur athygli eru þær auknu kröfur sem gerðar verða til kennarnáms. Nú verða menn að ljúka mastersprófi áður en þeir geta talist kennarar. Ég dreg það ekki í efa að þetta er hugsað til að styrkja enn skólastarfið og efla kennara til að ná betri árangri. En dugar það eitt og sér gagnvart þeirri stétt? Ég er ekki svo viss um það. Það er almennt viðurkennt að kennarar hafa dregist aftur úr í launum miðað við aðrar stéttir. Við höfum heyrt um flótta úr stéttinni vegna betri tilboða annarsstaðar á vinnumarkaði. Ég heimsótti nýlega ásamt öðrum þingmönnum einn af grunnskólum borgarinnar. Skólastarfið var metnaðarfullt og kennararnir mjög áhugasamir. En svo barst talið að launamálum og þá var eins og þyrmdi yfir hópinn. Þessa sömu sögu hef ég upplifað í fleiri heimsóknum í skóla fyrr á þessu ári. Aukin menntun er örugglega af hinu góða en það verður að skapa þau skilyrði í skólastarfi að starfsfólki þar finnist störf þeirra metin að verðleikum. Við skulum ekki gleyma því að hér er um eitt mikilvægasta starf í okkar samfélagi.

 

Í þeirri miklu uppstokkun sem fyrir liggur í skólakerfi okkar skulum við ekki gleyma mannlega þættinum. Þeir sem sinna þessum mikilvægu störfum í okkar samfélagi lifa ekki á hugsjóninni. Búum þessum mikilvægu starfskröftum þau skilyrði að það fólk sem við höfum menntað til kennslustarfa laðist til starfa í skólunum okkar og geti borið höfuðið hátt.